|
|
|
 |
Roman Brandstaetter
(1906 - 1987)
Katolicki pisarz,
dramaturg, poeta, tłumacz.
Roman
Brandstaetter urodził się 3 stycznia 1906 r. w Tarnowie w żydowskiej
rodzinie inteligenckiej, jako syn Ludwika i Marii z domu Brandstaetter.
Jego dziadek Mordechaj Dawid, uznany prozaik hebrajski, autor opowiadań
i nowel tłumaczonych na język angielski, niemiecki i rosyjski
- wywarł silny wpływ na swojego wnuka. Roman uczęszczał
do I Gimnazjum im. K. Brodzinskiego.
Egzamin dojrzałości złożył w 1924 r. w Krakowie
i w tym samym roku studia z zakresu filozofii i filologii polskiej
na Uniwersytecie Jagiellońskim. |
|
W
czasie studiów zadebiutował wierszem pt. "Elegia
o śmierci Sergiusza Jesienina" (1926). W 1928 r. wydał
u Gebethnera i Wolfa pierwszy tomik poezji zatytułowany "Jarzma".
Po otrzymaniu dyplomu, w latach 1929-1931 przebywał w Paryżu
jako stypendysta, prowadząc badania nad działalnością
społeczno-polityczną Adama Mickiewicza. Owocem jego paryskich
studiów był tytuł doktora filozofii, który
otrzymał w 1932 r. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie
i zajął się pracą literacką i publicystyczną,
drukując utwory i artykuły w "Miesięczniku Żydowskim"
i "Kurierze Literacko-Naukowym". W 1935 r. Brandstaetter
odbył podróż do Turcji, Grecji i Palestyny. Wtedy
po raz pierwszy zetknął się z ziemią przodków.
Po
wybuchu drugiej wojny światowej udał się do Wilna,
tutaj w 1940 r. poślubił Żydówkę Tamarę
Karren, którą poznał jeszcze w Warszawie. Po kilkumiesięcznym
pobycie w Wilnie, inwigilowany przez NKWD, Roman Brandstaetter wraz
z żoną udał się do Palestyny, gdzie dzięki
pomocy profesora Stanisława Kota otrzymał pracę w
nasłuchu radiowym w Polskiej Agencji Telegraficznej w Jerozolimie.
W latach 1941-1946 napisał sześć dramatów,
w tym "Powrót syna marnotrawnego", jeden z najbardziej
znaczących w jego twórczości. Pobyt Romana Brandstaettera
w Jerozolimie był okresem przełomowym, tutaj bowiem nastąpiło
jego przejście na katolicyzm, które on sam nazywał
Spotkaniem. W 1946 r. opuścił Palestynę i przez Egipt
udał się do Rzymu, przyjął chrzest i ożenił
się z Reginą Wiktorówną (z żoną
Tamarą rozstał się na mocy Przywileju św. Pawła).
We Włoszech zainspirowany postacią św. Franciszka
i pięknem Asyżu tworzył kolejne utwory ("Kroniki
Assyżu", "Teatr Świętego Franciszka").
Tutaj też powstawały następne dramaty ("Noce
narodowe", "Przemysław II").
|
 |
Roman
Brandstaetter do Polski powrócił w 1948 r. Zamieszkał
w Poznaniu, gdzie został kierownikiem literackim Teatru Polskiego
i Opery im. St. Moniuszki. W tym czasie był wiceprezesem Oddziału
Poznańskiego ZZLP. W 1950 r. Brandstaetter opuścił
Poznań i przeniósł się do Zakopanego, gdzie
mieszkał przez 10 lat. Tu pełnił funkcjęprzewodniczącego
Rady Kultury przy MRN oraz kontynuował swą pracę literacką.
Powstały wtedy m. in. dramaty: "Ludzie z martwej winnicy",
"Milczenie", "Kopernik" i inne utwory poetyckie.
Podjął się również tłumaczeń
dzieł Shakespeare'a ("Hamlet", "Król Ryszard
III"). |
Za
całokształt twórczości literackiej Roman Brandstaetter
otrzymał w 1958 r. Nagrodę im. W. Pietrzaka. W 1960 r. powrócił
do Poznania i poświęcił się wyłącznie
twórczości literackiej. Powstały kolejne dramaty
("Medea", "Zmierzch demonów"), tomiki poezji
("Pieśń o moim Chrystusie", "Hymny Maryjne")
kontynuował przekłady dzieł Shakespeare'a oraz rozpoczął
cykl przekładów poematów biblijnych z języka
hebrajskiego i podjął się tłumaczenia Nowego Testamentu.
W
twórczości Brandstaettera na uwagę zasługuje
czterotomowa powieść "Jezus z Nazaretu", w której
autor zawarł głębię swoich przeżyć religijnych,
niezachwianą i żywą wiarę w Jezusa - oczekiwanego
Mesjasza. Przez wszystkie lata Brandstaetter współpracował
z pismami katolickimi, publikując na łamach: "Kierunków",
"Przewodnika Katolickiego", "W Drodze", "Niedzieli",
"Gościa Niedzielnego" i "Tygodnika Powszechnego".
Otrzymał wiele nagród literackich m. in.: Nagrodę
Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku za całokształt
twórczości oraz za przekłady dzieł Shakespeare'a
(1970), Nagrodę Polskiego PEN Clubu za wybitne osiągnięcia
w dziedzinie przekładu z języka hebrajskiego (1973), Nagrodę
Literacką im. J. Kasprowicza (1981), Nagrodę im. Bł.
Brata Alberta (1985), Nagrodę im. G. von Herdera (1987).
Roman Brandstaetter zmarł na zawał serca 28 września
1987 r. w Poznaniu. W "Domu św. Jacka" na Jamnej k./
Zakliczyna, przyjaciel pisarza, dominikanin o. Jan Góra poświęcił
pisarzowi jeden z pokoi, eksponując w nim wiele pamiątek
związanych z twórcą.
Biblioteka Polskiej Misji proponuje trzy
pozycje książkowe Romana Branstaettera:
- Jezus z Nazaretu Tom I -
IV
- Patriarchowie
- Prorok Jonas
|
|
|
|